Nederlandse echo’s in Napels
Zes maanden na de editie van de Zomercursus MediterraNed 2025, was de Universiteit “L’Orientale” van Napels opnieuw vol Nederlandse echo’s: van 19 tot en met 21 maart vond daar de 18e editie van de Bijeenkomst MediterraNed plaats.
Dit tweejaarlijkse congres brengt neerlandici uit het Middellandse Zeegebied samen om ideeën, kennis en didactische ervaringen uit te wisselen en heeft als doel het onderwijs, het onderzoek en de samenwerking binnen de neerlandistiek te bevorderen.
Deze editie werd georganiseerd door Franco Paris, Annaclaudia Giordano en Luisa Berghout en gefinancierd door de Taalunie, met aanvullende steun van de Nederlandse Ambassade in Italië, de Diplomatieke Vertegenwoordiging van Vlaanderen in Italië en de Universiteit van Napels “L’Orientale”, die tevens als gastinstelling fungeerde.
Academische en diplomatieke vertegenwoordigers in gesprek
De bijeenkomst werd verrijkt door de aanwezigheid van zowel academische als diplomatieke vertegenwoordigers die het belang van de neerlandistiek in een internationale context benadrukten: Roberto Tottoli (rector), Augusto Guarino (vicerector), Gunther Van Neste (algemeen secretaris van de Taalunie), Karlijn Waterman (senior beleidsadviseur van de Taalunie), Anne Sluijs (directeur van de IVN), Michael Stibbe (Nederlandse ambassadeur in Italië), Laurence De Wolf (adjunct diplomatieke vertegenwoordiger van Vlaanderen in Italië). Daarnaast werd de nieuwe honorair consul in Napels, mevrouw Giuliana Alvino, verwelkomd.
Verwelkoming en openingszitting. Van links naar rechts: Laurence De Wolf, Gunther Van Neste, Michael Stibbe, Roberto Tottoli, Augusto Guarino, Franco Paris, Annaclaudia Giordano.
Programma en inhoudelijke activiteiten
Het programma bestond uit lezingen, panelgesprekken en uitwisselingsmomenten, waarin onderwijspraktijken en actuele onderzoeksontwikkelingen centraal stonden.
In het eerste panel legden Paola Gentile (Università di Trieste) en Michel Dingenouts (Civica Scuola Interpreti e Traduttori Altiero Spinelli in Milaan) de nadruk op de invloed en de rol van literaire vertaling in het proces van beeldvorming, terwijl Franco Paris (Università di Napoli “L’Orientale”) aandacht besteed aan Napels in de Nederlandstalige literatuur.
In het tweede panel gingen María José Calvo González (Universidad Complutense de Madrid) en Francisco Sanchez Romero (Universidad de Sevilla) in gesprek over koloniale en postkoloniale stemmen in de Nederlandstalige literatuur.
Een belangrijk onderdeel vormde de algemene regiovergadering van MediterraNed, waarin de deelnemende afdelingen Nederlands de stand van zaken bespraken en afspraken maakten over toekomstige projecten en samenwerkingen. Tijdens de vergadering trad Antoinet Brink (Universidade de Coimbra), zoals al gepland, af en is Alejandra Sanz (Escuela Oficial de Idiomas Jesús Maestro in Madrid) verkozen als nieuw bestuurslid van MediterraNed.
Daarnaast werd aandacht besteed aan de verdere ontwikkeling van de digitale communicatie van MediterraNed. In dit kader verzorgde de student-ondersteuner, Luigi Acone, een presentatie over de website en de sociale media van het netwerk.
De eerste dag werd afgesloten met een speech van Gunther Van Neste, algemeen secretaris van de Nederlandse Taalunie. Tijdens deze lezing presenteerde hij het meerjarenbeleidsplan van de Taalunie, waarin de strategische doelstellingen en prioriteiten voor de komende jaren werden toegelicht. De Taalunie is meer dan een subisdie-organisatie. Samen met afdelingen neerlandistiek kan ze bijdragen aan maatschappelijke impact, bijvoorbeeld op het gebied van democratische waarden en economische weerbaarheid.
De tweede dag begon met de lezing van de keynote speaker Luc van Doorslaer, hoogleraar Vertaalwetenschap aan de Universiteit van Tartu (Estland) en verbonden aan de KU Leuven, over het binomium Noord-Zuid als één van de constanten van representatie die in de imagologie worden bestudeerd. De lezing werd gevolgd door een relaas van de promovenda Matilde Soliani (Università di Napoli “L’Orientale”) over haar doctoraatsonderzoek naar Belgische steden en/in vertaling.
Lezing van de keynote speaker Luc van Doorslaer.
In het derde panel boden Wouter de Leeuw (Università di Bologna), Giuliana Ardito (Civica Scuola Interpreti e Traduttori Altiero Spinelli in Milaan) en het team collega’s, Alejandra Sanz, Eva Vandenbon en Arthur Verbiest (Escuela Oficial de Idiomas Jesús Maestro in Madrid) een bruisend overzicht van leerpraktijken in het kader van (ver)taaldidactiek en cultuurverwerving.
In het vierde panel gingen Marco Prandoni (Università di Bologna), Lorenzo Nespoli (Università Ca’ Foscari Venezia) en Annaclaudia Giordano (Università di Napoli “L’Orientale”) in dialoog over verschillende literaire en taalkundige perspectieven.
De laatste dag van de bijeenkomst vond plaats in de prachtige historische zaal van Salone dei Principi en begon met de presentatie van het interdepartementale project Anne Frank’s voetafdrukken door Francesca Terrenato (Sapienza Università di Roma), gevolgd door een interessante quiz over de geschiedenis en de stand van zaken van MediterraNed, verzorgd door Antoinet Brink (Universidade de Coimbra).
Slotdag bij Salone dei Principi.
De ochtend werd vervolgens verrijkt met een lezing van de keynote speaker Luc Devoldere, Vlaamse classicus, schrijver en voorzitter van Literatuur Vlaanderen, met een boeiende reflectie over het begrip “grens” binnen de Middellandse regio.
Lezing van de keynote speaker Luc Devoldere.
De dag eindigde met het gesprek van Anne Sluijs, directeur van de IVN, die haar aandacht richtte op de rol en doelen van de IVN en op de synergetische samenwerking met de Taalunie en MediterraNed, en met het slotwoord van Karlijn Waterman, senior beleidsadviseur van de Taalunie, die in vervolg op de toespraak van Gunther Van Neste reflecteerde op hoe we samen de ondersteuning, netwerken en subsidies kunnen benutten voor het realiseren van impact.
Slotdag bij Salone dei Principi. Van links naar rechts: Anne Sluijs, Luisa Berghout, Annaclaudia Giordano, Franco Paris, Karlijn Waterman.
Culturele activiteiten
Het programma werd aangevuld met twee culturele activiteiten: een begeleide stadswandeling, verzorgd door de twee student-ondersteuners Luigi Acone en Salvatore Ferace (masterstudenten aan de Universiteit “L’Orientale”), en een bezoek aan het Museum Gallerie d’Italia.
Stadswandeling door de steegjes van Napels.
Bijzonder vermeldenswaardig is de samenwerking van de vakgroep Nederlands van de Universiteit “L’Orientale” met Gallerie d’Italia Napoli, die in het kader van de organisatie van de Zomercursus MediterraNed 2025 is begonnen, met als doel de Nederlandse en Vlaamse kunst ook buiten een academische context bekend te maken en de interactie met de stad te versterken. Het museum heeft een bezoek aan zijn collectie genereus aangeboden en daarbij voor een professionele en deskundige gids gezorgd. Niet te vergeten de heerlijke proeverijen, waar iedereen elke dag de kans kreeg de Middellandse en Napolitaanse eetcultuur te ontdekken en te ervaren.
Begeleid bezoek aan de Gallerie d’Italia Napoli.
Een bruisende Middellandse neerlandistiek
Terugkijkend op deze spannende en inspirerende dagen kunnen we niet anders dan trots zijn op hoe vitaal de neerlandistiek in de Middellandse regio is. In een wereld waarin geopolitieke verhoudingen steeds complexer en kwetsbaarder worden, zijn taal, literatuur, kunst en vertaling belangrijke middelen om diversiteit te leren kennen en waarderen, door nieuwe horizonnen te verkennen en nieuwe wegen naar vrede in te slaan. Met onze didactische activiteiten binnen en buiten de universiteiten blijven we als neerlandici, samen met onze ondersteuners, actief als “ambassadeurs” om de Nederlandse taal en literatuur ook bij een breder publiek te verspreiden. Samen kunnen we ver komen. Samen met onze noordelijke klanken door Middellandse zeebanken.
Luisa Berghout en Annaclaudia Giordano