Al sinds de zeventiende eeuw was Nederland het enige Europese land met een handelspost in Japan, in de baai van Nagasaki. Hoewel deze post intussen al lang in verval is geraakt, nadat Japan zich in de negentiende eeuw openstelde voor de wereldhandel, blijft de gemeente Nagasaki deze langdurige relatie in ere houden. De voormalige Nederlandse handelspost is herbouwd en doet nu dienst als
museum. Bovendien zijn sporen van deze historische band overal in de stad te zien in de vorm van Nederlandse woorden.
Uitzicht op Dejima (19e eeuw), chromolithografie door C.W. Mieling naar J.M van Lijnden uit Souvenirs du Japon. Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. © Wikimedia Commons.
Op gebouwen, borden en zelfs op putdeksels zijn vaak Nederlandse termen te lezen. V-Varen is de naam van de plaatselijke voetbalclub, die erg populair is. De eerste V in die naam staat ook voor het Nederlandse woord ‘vrede’.
Het Peace Stadium in Nagasaki, thuisbasis van de populaire voetbalclub V-Varen
© Lorenzo Nespoli
In de straten zie je soms paaltjes staan die de afstand aangeven tot de twee voormalige Nederlandse handelsposten: Deshima in Nagasaki en Hirado, een klein stadje in het noorden van het eiland Kyushu, waar de Nederlanders hun eerste handelspost vestigden. Het is dus geen toeval dat de enige gestructureerde studie Nederlands in Japan tegenwoordig juist in Nagasaki te vinden is.
Ingang van de winkelstraat Jedōmachi (江戸町商店街) in Nagasaki, gewijd aan het Bakumatsu-tijdperk (幕末) de fase van uitbreiding van Japanse buitenlandse betrekkingen naast de reeds bestaande Nederlands-Japanse handel. © Lorenzo Nespoli
In het kader van het Taalunie-project Anne Frank’s Footprints (2024-2026, P.I. Paola Gentile) brachten Veronica De Pieri en Alessandro Sanna (Universiteit van Bologna) op 30 september en 1 oktober 2025 een bezoek aan de studenten van Rudy Toet, die al enkele jaren cursussen Nederlands geeft, bijgestaan door Maarten Rutte. In Nagasaki was ook Lorenzo Nespoli aanwezig, die
onderzoek doet naar de historische betrekkingen tussen Nederland en Japan aan de Ca’ Foscari Universiteit van Venetië. Dankzij de vriendelijke medewerking van Rudy kon het trio de leergierige studenten Nederlands aldaar ontmoeten.
De eerste les, gegeven door Veronica, was gebaseerd op eerdere ervaringen in Bologna van het onderzoeksteam, waar ook Marco Prandoni deel van uitmaakt. Het team was in de winter van 2024-25 al begonnen met het testen van een drievoudig lespakket voor middelbare scholen, ter voorbereiding op de Internationale Herdenkingsdag van de Holocaust.
Putdeksel in Nagasaki met het Nederlandse woord walvis. © Lorenzo Nespoli
In haar onderzoek vergelijkt Veronica de Europese herdenkingspraktijken met die in Japan, waar vaak toekomstgerichte activiteiten worden georganiseerd in scholen en gemeenten om jongeren bewust te maken en actief te betrekken bij de opbouw van een vreedzame samenleving. Haar les bood de gelegenheid om kennis en ervaringen uit te wisselen tussen leraren en leerlingen die zijn opgegroeid in een gemeenschap waar al jarenlang gebruik wordt gemaakt van de heiwa kyōiku (vredeseducatie).
Met Lorenzo kregen de leerlingen nog een kans om de taal te oefenen, wat vrij zeldzaam is in het diepe zuiden van Japan. Aan het einde van het gesprek lazen studenten een fragment voor uit Het Achterhuis, dat ze in het Japans hadden vertaald. Voor velen van hen was dit de eerste kennismaking met het Dagboek van Anne.
Lorenzo Nespoli